ABC prawa autorskiego w Internecie

W aktualnym stanie prawnym, biorąc pod uwagę obowiązujące obecnie brzmienie ustawy z 4.02.1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity z 2006r.), brakuje wyraźnej regulacji problematyki Internetu. Aby lepiej zrozumieć przepisy ustawy zachęcamy do skorzystania z prezentowanego poniżej przewodnika wyjaśniającego ważniejsze zagadnienia z dziedziny polskiego prawa autorskiego.

Autor - twórca utworu, któremu przysługują prawa autorskie.

Autorskie prawa

1. w znaczeniu podmiotowym to ochrona uprawnień majątkowych i osobistych twórców dzieł
2. w znaczeniu przedmiotowym to ochrona każdego utworu (przejawu działalności twórczej o indywidualnym charakterze)

Majątkowe prawa autorskie - wyłączne prawo do rozporządzania utworem oraz pobierania wynagrodzenia za korzystanie z niego. Mogą być przeniesione w drodze dziedziczenia lub na podstawie umowy. Umowa o przeniesienie majątkowych praw autorskich wymaga zachowania formy pisemnej.

Osobiste prawa autorskie - więź twórcy z utworem, która wyraża się w jego prawie do:

1. autorstwa utworu
2. oznaczenia utworu (nazwiskiem, pseudonimem albo udostępnienie utworu jako anonimowy)
3. nienaruszalności treści i formy utworu
4. decydowania o udostępnieniu utworu publiczności
5. nadzoru nad korzystaniem z utworu

Ochrona autorskich praw majątkowych - twórca, którego prawa zostały naruszone, może żądać od naruszającego:

1. zaniechania naruszenia
2. wydania uzyskanych korzyści lub zapłacenia wynagrodzenia za zawinienie
3. wyrównania wyrządzonej szkody
4. wydania przedmiotów służących do bezprawnego wytworzenia egzemplarzy utworów
5. uiszczenia odpowiedniej sumy pieniężnej na Fundusz Promocji Twórczości

Ochrona autorskich praw osobistych - twórca, którego prawa zostały naruszone, może żądać od naruszającego:

1. zaniechania naruszenia
2. usunięcia skutków naruszenia
3. publicznych przeprosin
4. zadośćuczynienia pieniężnego na swoją rzecz albo na wskazany cel społeczny

Plagiat - naruszenie praw autorskich, które polega na przywłaszczeniu sobie autorstwa całości lub części danego utworu.

Pole eksploatacji - zakres w jakim utwór jest wykorzystywany (Internet jest również polem eksploatacji, choć nie jest to zapisane w ustawie).

Pracowniczy utwór - utwór, który tworzy pracownik w ramach stosunku pracy i wykonywania obowiązków. Autorskie prawa majątkowe przysługują pracodawcy, a autorskie prawa osobiste pracownikowi.

Umowa licencyjna = umowa o korzystanie - umowa ta nie przenosi autorskich praw majątkowych na kontrahenta. Daje mu tylko prawo do korzystania z utworu w określony sposób. Ograniczenia do korzystania to terminy, limity lub zasięg terytorialny. Licencje dzielimy na:

1. wyłączne - licencjobiorca ma wyłączność na korzystanie z utworu
2. niewyłączne - licencja może być udzielana przez licencjodawcę dalszym pomiotom, bez zgody poprzedniego licencjobiorcy

Utwór - przejaw twórczości o charakterze indywidualnym, utrwalony w każdej postaci (także plany, szkice, zarysy, projekty). Rodzaje utworów: programy komputerowe, literackie, publicystyczne, plastyczne, naukowe, kartograficzne, fotograficzne, architektoniczne, sceniczne, muzyczne, choreograficzne, pantomimiczne, urbanistyczne, lutnicze, audiowizualne.

Użytek osobisty - zakres użytku osobistego obejmuje korzystanie z pojedynczego, już rozpowszechnionego egzemplarza utworu przez krąg bliskich osób (pozostających w związku pokrewieństwa, powinowactwa, stosunku towarzyskiego).

Wizerunek - to dobro osobiste człowieka. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zgody osoby na nim przedstawionej. Wyjątkami są osoby znane lub wizerunki osób stanowiące element całości.

Wyłączenie spod ochrony prawa autorskiego - ochronie prawa autorskiego nie podlegają akty normatywne, projekty urzędowe, proste informacje prasowe, opublikowane opisy patentowe i ochronne, materiały i symbole. Są one przeznaczone do swobodnego korzystania.